Презентация Падежи татарского языка


Чтобы посмотреть презентацию с картинками, оформлением и слайдами, скачайте ее файл и откройте в PowerPoint на своем компьютере.
Текстовое содержимое слайдов презентации:

Татарстан РеспубликасыМинзәлә муниципаль районы Тауасты Байлар урта гомуми белем бирү мәктәбе Башкарды: 11 нче сыйныф укучысы Сафиуллина Айзирә И. Җитәкче: татар теле укытучысы Галиева Г.Ө. татар теле килешләрен өйрәнү тарихын ачыклау, системага салу; татар лингвистлары һәм аларның хезмәтләре белән танышу; туган телебезнең байлыгын, аның фәнни яктан өйрәнелү дәрәҗәсен күрсәтү;туган телгә мәхәббәт хисе тәрбияләү. Борын -борыннан бөек акыл ияләре, әдипләр, шагыйрьләр туган телебезнең тылсымлы көч икәнлегенә инанганнар, бу көчнең ма­турлыгына һәм нәфислегенә сокланганнар, аның җәмгыятьтә тоткан урынын билгеләргә тырышканнар. Халкыбыз тел аша чын йөрәктән чыккан нечкә хисләрен, күңел түрендә яткан тирән кичерешләрен, киң хыялында гәүдәләнгән изге теләкләрен белдергән. Әби-бабаларыбыз, җир йөзендәге башка байлыклар белән беррәттән, олы тел хәзинәсен дә безгә мирас итеп кал­дырганнар, һәр буын ул хәзинәгә үз өлешен өсти килгән, күп сынаулар аша чал тарих аны , һаман эшкәртеп һәм шомартып, безнең заманга китереп җиткергән . Каюм Насыйри сүзләре белән әйтсәк : “Без — татарлар, телебез татар теле, мөстәкыйль һәм кагыйдәле камил тел ул”. Бөек мәгърифәтчебезнең сүзләрен татар теленең морфология бүлегенә караган гади бер мисал - исемнәрнең килеш категориясен өйрәнү тарихында дәлилләп үтәсе килә. 1 этап. Әзерлек этабы.проект темасын билгеләү;проект максатын, бурычларын билгеләү;эзләнү методларын билгеләү;бу тема буенча эзләнүләр алып бару,әдәбият туплау2 этап. Планлаштыру.теманың актуальлеген исәпкә алып, проект идеясен эшләп бетерү;нәтиҗә һәм срогын ачыклау;укыту бурычлары һәм үтәү вакытын билгеләү. 3 этап. Оештыру-эзләнү этабы.проект эшләрен үтәү эзлеклелеген ачыклау, билгеле бер биремнәрне сайлап алу;информацияләр туплау , эшкәртү;нәтиҗәләр эзерләү;эшли торган проектның нәтиҗәсе турында отчет язу. 4 этап. Нәтиҗә эшләү этабы.нәтиҗә турында презентация әзерләү һәм аны яклау;башкарылган эшкә анализ;проект группасы эшен бәяләү. -аналитик килешләр мәсьәләсе; - баш килеш һәм аның грамматик мәгънәләре. Татар тел белемендә исемнәрнең килеш категориясе өлкәсендә бәхәсле мәсьәләләр: -килешләрнең саны; шәкерттә Предложный падеж 7 шәкерт белән Творительный падеж 6 әй, шәкерт Звательный падеж 5 шәкертне Винительный падеж 4 шәкерткә Дательный падеж 3 шәкертнең Родительный падеж 2 шәкерт Именительный падеж 1 Падежи № А. Троянскийның «Краткая татарская грамматика» исемле хезмәтендә (Казан, 1860) 7 килеш бирелә : Г.Фәезханов буенча килешләр классификациясе. 1.Именительный падеж шәкерт2.Родительный падеж шәкертнең3.Дательный падеж шәкерткә4.Винительный падеж шәкертне5.Звательный падеж әй, шәкерт6.Творительный падеж шәкерт белән7.Предложный падеж шәкерттә Каюм Насыйри шәкерттә Мәфгул(ен) фиһ играбы Урын к. 6 шәкерт белән мәфгул(ен) мәгә играбы Бергәлек к. 5 шәкерткә Мәфгул(ен) ләһ играбы Юнәлеш к. 4 шәкертне Мәфгул(ен) биһ играбы Төшем к. 3 шәкертнең Мозаф(он) иләйһи играбы Иялек к. 2 шәкерт Мөбтәдә играбы Баш к. 1 Килешләр № Килеш категориясенә билгеләмә : “Играблар (килешләр) һәр телнең кагыйдәсе нигезендә сүзнең ахырына өстәлә торган бер күренеш аларны, играб хәрефләре дип йөртәләр. Инде телемездә мөбтәдә играбыннан кала ( баш килеш) тагын шундый 5 килеш бар” К.Насыйри Китаптай Ошату килеше 8 Китапча Рәвеш килеше 7 Китапта Вакыт-урын килеше 6 Китаптан Чыгыш килкш 5 Китапны Төшем килеш 4 Китапка Юнәлеш килеш 3 Китапның Иялек килеше 2 Китап Баш килеш 1 Килеш № Хәзерге татар телендә 6 төп килеш бар: 1. Баш килеш әни 2. Иялек килеш әнине 3. Юнәлеш килеш әнигә 4. Төшем килеш әнине 5. Чыгыш килеш әнидән 6. Урын-вакыт килеше әнидә Хәзерге татар әдәби телендә килеш кушымчалары гадәттә түбәндәге таләпләргә җавап бирәләр: 1) исемне башка сүзләргә бәйлиләр; 2) исемнең предметлык мәгънәсен үзгәртмиләр; 3) теләсә нинди исемгә ялгана алалар; 4) килеш кушымчасы булган исемгә ялганмыйлар; 5) басымлы булалар . Баладагы Ур-в. ягыннан мөнәсәбәт килеше 9 Баладай Охшату килеше 8 Баласыз Юклык килеше 10 Балалы Барлык килеше 7 Балада Вакыт-урын килеше 6 Баладан Чыгыш килеш 5 Баланы Төшем килеш 4 Балага Юнәлеш килеш 3 Баланың Иялек килеше 2 Бала Баш килеш 1 Килеш № Вагон астында Аналитик юнәлеш килеше 14 Бала артыннан Аналитик чыгыш килеше 13 Игътибарсызлык аркасында Сәбәп килеше 12 Алтын хакында Аныклау килеше 11 Җир астында Аналитик урын килеше 10 Юлбарыс төсле Охшату-чагыштыру килеше 9 Ватан өчен Максат-сәбәп килеше 8 Көрәк белән Корал һәм бергәлек килеше 7 Ватанда Урын-вакыт килеше 6 Ватаннан Чыгыш килеш 5 Ватанны Төшем килеш 4 Ватанга Юнәлеш килеш 3 Ватанның Иялек килеше 2 Ватан Баш килеш 1 Килеш № 1.Вәлиулллина З.М.Хәзерге татар әдәби теле морфологиясе.Казан .-19722.Газизов Р.С.Сопоставительная грамматика татарского и русского языков.Казан.Татарстан китап нәшрияты.-1977.3.Насыйри К.Әнмүзәҗ.Казан-1975.4.Тумашева Д.Г. Хәзерге татар әдәби теле.Казан. Казан университеты нәшрияты.-1978.5.Сафиуллина Ф.С.Тел гыйлеменә кереш.Казан.ТаРИХ.-2001.6. Сөләйманов Д.Ш. Татар теленең килешләре мәсьәләсе. Казан."Фән" нәшрияты. -1996. -С.70-84.7.Хаков В.татар әдәби теле.Казан татарстан китап нәшрияты.-19998.Хисамова Ф.М. Татар теле морфологиясе.Казан.”Мәгариф”нәшрияты.-2006

Приложенные файлы


Добавить комментарий