«Сценарий национального праздника на тему: «Бокту-Кириш Бора-Шээлей аалынга Шагаа»


БОКТУ-КИРИШ БОРА-ШЭЭЛЕЙ БИЛЕ ШАГАА
( чижек сценарий)
Киржикчилери:
Бокту-Кириш –
Бора-Шээлей –
Дерилгези: Бокту-Кириш, Бора-Шээлей алышкыларнын оо, бичии стол, сандай, орун, огнун дерилгези; Тыва аялгалар.
Эгези(Тыва аялга дынналыр). Ог иштинде Бора-Шээлей чааскаан сайзанактап олурар.
Бора-Шээлей: Бокту-Кириш акым мал-маган кадарып унген, чааскаан ойнаарга чалгааранчыын. Ковей эштерлиг болзумза аа, эштигде – эки, чалгааранчыг-даа болбас. (Ынча дээри билек уруглар «Челер-ойну» самнап, Бора-Шээлейнин аалынче кел чыдар. Чоокшулап кээрге, самнап доозарлар, оонден Бора-Шээлей унуп кээр)
Бора-Шээлей: Дааш эвес, дааш дынналып тур, мал-маган шуужуп, халчып турары ол бе, азы ковей улус келгени ол бе? (кайгаан элдепсинген оонден унуп кээр).
Башкарыкчы: Амыр-мендээ-ле бе! Бо кым деп улустун аал коданны чоор? Ыт-куш сол тур-ла бе? (Чолукшуур)
Бора-Шээлей: Мендээ, мендээ! Ыт-куш сол, сол! Бокту-Кириш, Бора-Шээлей деп алышкынын аал коданында келдинер, уруглар. Мен Бокту-Кириштин Бора-Шээлей деп дунмазы-дыр мен.
Баш-чы: Бора-Шээлей бис силернин аалынарга силер-биле шагаа байырлалы байырлап, ойнап-хоглээр дээш келгенивис бо, Бис «Челээш» уруглар садынын улуг болуунун уруглары-дыр бис. Уруглар Бора-Шээлей биле чолукшуп мендилежиилинер.
Бурган башкы ыдыктап каан,
Буян кежии бодаразын!
Бурун тыва езу-биле,
Мурнувуска согуржуулу. (Уруглар чолукшуурлар)
Бора-Шээлей: Кончуг шын келген-дир силер. Огже киринер, уруглар. Аяк-шайдан кудуп, аалчыларым хундулээйн. Мен акым Бокту-Кириш мал-маган кадарып унерге, чааскаан чалгаарап, ковей эштерлиг болзумза, олар-биле сайзанактап, ойнап-хоглеп шагаалап, байырлазымза деп боданып кузеп олурдум. Экизиин, мээн кузелим буде берди, уруглар-биле ам-на сайзанактап ойнаар мен. Менээ чалгааранчыг болбас. Уруглар-биле шагаа байырлалын база байырлаар бис, солунуун! (Бора-Шээлей ооруп, уругларда аяк-шайын кудуп, чигир боовазын делгээн турар).
Баш-чы: Шагдан тура дойлаарывыс Шагаа хуну унуп келди.
Амыр-менди солушбушаан,
Ак чем амзап, йорээл салчыыл!
-Бора-Шээлей. бистин садиктин уруглары сайзанактап дыка солун ойнаарлар, сайзанак дугайында ыры база билирлер. Бора-Шээлейге ырлап бээр бис бе, уруглар 2
Ыры «Сайзанак» Кууселдеде Лилия, НоминаБора-Шээлей: Тыва чонум шаандан тура
Тывызыкка ынак чораан.
Дылдан дылче дамчып келген Тывызыкты тывынарам.
- Уруглар, силерге тывызыктан тыптырайн, харыызын тыпкаш, догааштырып тывызыктан салыр силер.
Моорей «Тывызыктажыыл»
Башкарыкчы: Самнап ойнап хоглеп турда Самчылар-даа ында калыр.
Садиивис кыстары –
Таанда чараш корунер-ле!
Сам «Курай-курай»
- Дылдан дылче дамчып келген тывызыктап моорейлештивис уруглар. Шагаа байырлалынын база бир онзагайы – оюннар.
Кажаа ишти ооргаларда,
Халаннаткан ааткыыш белен.
Ушкажыпкаш удур-дедир Ужугар дег таалал кайдал!
«Аскак-кадай», «Согур аза»
Ажы-толге каткы-хог, сот!
- Бора-Шээлей биле «Аскак-кадай» деп оюндан ойнаптаалынарам, уруглар.
Бора-Шээлей: Шынап-ла уруглар «Аскак-кадай» оюнну ойнаалынарам! Мен Аскак-кадай болуйн бе?
Оюн «Аскак-кадай»
Бора-Шээлей: Шимченгир оюн ойнааш, суксай бербээн силер бе, шайдан ижинер уруглар. (уругларга шай кудуп, ойнап коргузер)
Баш-чы: Амыр-менди солушкаш Аалчымны хундулеп.
Аяк шайым баштады Ажым-чемим салыр мен.
- Хундулээчел, биче сеткилдиг Бора-Шээлей уругга аяк-шайын ижип ора, чараш ырдан ырлап берээлинерем, уруглар.
3
Ыры «Шайывыс» Кууселдеде Аэлина, Айпери Бора-Шээлей: Дурген-дурген чугаа Дургектелдир бадыраалы!
- Аяк-шайны ижип дыштанып алдывыс уруглар. Дурген чугаага моорейлежип каалынарам. Че-ве кым дурген-дурген чугаалаптарыл!
Моорей «Дурген- чугаа»
(Дурген чугаа моорей соонда, ыт ээргени , мал-маган эдери дынналыр. Кадарчылап чораан Бокту-Кириш акызы кирип кээр.)
Бора-Шээлей: Акый Бокту-Кириш бистерде аалчылар келген, кадарчылаан кижи аяк-шайдан ижип олура , уруглар биле таныжып ал.
Башкарыкчы: Бис «Челээш» уруглар садынын улуг болук уруглары-дыр бис. Силернин аалынарга шагаа байырлалын силер биле байырлаар дээш келдивис. Оонерни дунманар Бора-Шээлей ээлеп олурар. ол бисти дыка эки уткуп хулээп алды.
Бокту-Кириш: Шын кылган дыр силер, уруглар, аалга шагаалаарга дыка солун. Мал- маган тоттур оъттаан, оларны карактавышаан силер биле шагаа байырлалын улаштыр байырлаалынар.
Баш-чы: Шагаа дээрге сурээ боктан Арыгланып чарлыры-дыр.
Амыр-чыргал, буян синер Чаагай ыдык сузуглел-дир!
- Оолдар, Бокту-Кириш маадырга дыштанып олурар аразында самнап берээлинерем.
Сам «Аъдым»
Бокту-Кириш: Тевекчилер-даа чараш-тыр. Оолдарнын эрес кашпагайын коруп олар биле аъттан тудуп ойнаалынарам.
Моорей « Аът шалбалаар»
Башкарыкчы: Шагаа- арбын малдын кышты Ашканынын демдээ ол-дур.
Аккыр суттен кылган чемнин Арбын апаар эгези-дир.
- Уруглар, тыва чемни чооглап ора, амдананып дайнап ора, уян ыры куттулуп кээр. Дыннаксанчыын тааланчыын. Шагаа байырлалын алгап-мактап ырлаалынар!
Ыры «Шагаа хуну келген»
Баш-чы: Шагнын чаагай эргилдези Шагаа хуну унуп келди.
Чанчыл ындыг: артыш саннын,
4
Чаагай чыдын айдызанар!
- Бокту-Кириш акывыс уругларны артыжап, йорээлин йорээр. (Бокту-Кириш артыжап, суттуг шайын чажып, йорээлин салыр.)
Уруглар: Курай! Курай! (адыштарын кожа тудуп алгаш, курайлаар).
Бора-Шээлей: Кожумактап, баштактанчып –
Кожа тырттып ырлажыылы.
Ол-бо тала болуп алгаш Ойнай-сылдай бадыраалы.
Моорей «Кожамык» ( дааштыг хогжум херекселдери биле удеп тургаш ырлаар)
Баш-чы: Бокту-Кириш, Бора-Шээлей шагаа байырлалында уруглар шагаа дугайында чараш шулуктер ооренип алганнар. Силерге чогаадыкчы шулуктерни шулуктеп бээр-дир бис.
Уругларнын шулуктери.
Бокту-Кириш: Дыка-ла чараш шулуктер –дир уруглар. Бора-Шээлей дунмам бистерге кажыктарны эккээп берем. Эр кижинин экер эрес эжи аът-ла болгай, кажык биле аъттан чарыштырып ойнаалынарам.
Оюн кажыктар биле «Аът чарыжы»
Баш-чы: Оолдарывыс, эр хиндиктиг чоннувустун , чер-чурттувустун камгалакчыларынын хей-аъды, сулде-сузуу бедик чорууру биле оларга онза ырыдан ырлап берээлинерем.
Ыры «Кызыгааржынын ыры»
Бора-Шээлей: Чарлып болбас ыдыктыг,
Чанчылывыс кагбаал.
Сагыызын дег камнаал,
Салгалдарга дамчыдаал!
Башкарыкчы: Энерелдиг огбелерим,
Эдек тутчуп чунгууланар.
Ажы-толдун омаан коруп Амыр-дыш ап, чалыытканар!
Бокту-Кириш: йорээл состу чугаалаар.
Уткуп турар чылывыс,
Уттундурбас кежиктиг!
Уутунмас буянныг болзун!
5
Аъш-чем элбек болзун,
Арбай тараа чаагай болзун!
Мал-маган арбын оссун!
Хайыралыг чурттумну Каткы-хог эргизин!
Карактажыр чонум Каас-шиник чурттазын!
- Моон-биле силерни уруглар, Шагаанын амданныг тыва чемин чооглаарынче чаладывыс!
Шайлаашкын.



Приложенные файлы


Добавить комментарий