Саввин Степан Афанасьевич ( Кун Дьирибинэ)- писатель фронтовик



Күн Дьирибинэ (Саввин Степан Афанасьевич) — саха биллиилээх поэта, үгэһитэ, тылбаасчыта, ССРС суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ .
1903 сыллаахха ахсынньы 24 күнүгэр Боотур Уус улууһугар (билиҥҥи Чурапчы) улууһугар Болтоҥоҕо төрөөбүт. Оҕо сааһыттан сытыы-хотуу, булугас өйдөөх, үлэни-хамнаһы кыайымтыа киһи буола улааппыт.
Чурапчы түөрт кылаастаах оскуолатын бүтэрбит.
1919—1920 сыллардаахха ревкомҥа үлэлээбит.
Ол кэнниттэн Дьокуускайдааҕы педтехникумҥа киирэн үөрэнэн испитэ. Ол саҕана гражданскай сэрии күөдьүйэн, ЧОН этэрээтигэр байыас буолан 1922 сыллаахха Тулаҕы Киллэмҥэ сэриилэспит.
1923 сыллаахха Амматааҕы кыргыһыыга кыттыбыт.
1924—1929 сс. — Дьокуускайдааҕы педтехникуму бүтэрэн баран ГПУ НКВД органнарыгар үлэлээбит.
Суруйар үлэтин 1925 с. үгэһит, сатирик уонна фельетонист быһыытынан саҕалаабыт. Бэйэтин учууталынан Демьян Беднай суруйааччыны ааттыыр эбит.
1930 с. — «Тураах тойуга, сахсырҕа саҥата» хомуурунньуга тахсыбыт.
1933 сыллаахха Москубаҕа КУТВ (Коммунистический университет трудящихся Востока) үөрэнэн бүтэрбит. Ол кэннэ «Кыым» хаһыат эрэдээктэринэн үлэлээбит.
1935 с. «Ох тыл» диэн ааттанан саха сатиратын бастакы хомуурунньуга тахсыбыт, онно П. Ойуунускай, Эллэй, Суорун Омоллоон, В. Чиряев, Чаҕылҕан уонна Күн Дьирибинэ айымньылара киирбиттэр 1938 с. репрессияҕа түбэспит.
1939 сылтан Саха Сиринээҕи кинигэ кыһатыгар тылбаасчытынан уонна эрэдээктэринэн үлэлээбит.
1942—1943 сс. — 1942 сыллаахха Дьокуускай военкоматынан Кыһыл Аармыйаҕа ыҥырыллыбыт. 1942 сыл атырдьах ыйыттан Сталинградскай, Соҕуруу, 4-с Украинскай фроннарга сэриилэспит. Сталинградтааҕы кыргыһыыга кыттыбыт. Гвардия старшината. Танка ротатын орудиятын хамандыыра. 1942 сыл сэтинньи 21 күнүгэр Сталинград анныгар кыргыһыыга атаҕар ыарахан бааһырыы ылбыт. Хорсун быһыыларын иһин Албан аат III ст. уордьанынан наҕараадаламмыт.
Сэрииттэн этэҥҥэ эргиллэн кэлэн «Хотугу сулус» сурунаалга үлэлээбит.
1970 сыллаахха муус устар 22 күнүгэр өлбүт.
Эрилик Эристиин «Маарыкчаан ыччаттара» айымньытыгар Сеня Оноев прототибынан буолбут.
Аҕата Афанасий Андреевич туохха барытыгар дьоҕурдаах, мындыр өйдөөх, сэргэх киһи эбитэ үһү. Суруксут бэрдэ эбит. Чурапчыга көскө кэлбит политсыылынайдары сылларын ыйан, хайдах олорбуттарын сэттэ кэрдиис кэмҥэ арааран оҥорбута билигин научнай суолталанна[4]. Кини дьулуһан туран, уолаттара үөрэхтээх дьон буолалларыгар кыһаллыбыт. Сирдэригэр-уоттарыгар Саввиннар Чочоолоптор диэнинэн биллэллэрэ.

Приложенные файлы


Добавить комментарий